Czy separacja oznacza koniec wierności ?

Skutki separacji

Czym jest separacja ?

Czy aby uchronić małżeństwo SEPARACJA może być alternatywą wobec rozwodu ? Czym jest SEPARACJA ?

SEPARACJA jest w polskim prawie stosunkowo nowym rozwiązaniem, gdyż została wprowadzona do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (w skrócie nazywanym k.r.o.) dopiero 16 grudnia 1999 roku. Przepisy regulujące separację znajdują się w Dziale V k.r.o. (artykuły od 61(1) do 61(6)).

Zgodnie z artykułem 61(1) k.r.o „Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.”

Z tego przepisu wynika, iż w trakcie orzekania o separacji, Sąd bierze pod uwagę tzw. przesłanki pozywane i negatywne („przesłanka” to termin z zakresu logiki i jest to okoliczność, fakt mający znaczenie dla postępowania sądowego).

Jakie są podstawy dla zgłoszenie wniosku o ogłoszenie separacji ?

Aby można było orzec separację musi być:

  1. Żądanie jednego z małżonków o orzeczeniu separacji.
  2. Zupełny rozkład pożycia między małżonkami (czyli ustanie więzi uczuciowej, fizycznej oraz ekonomicznej) – rozkład ten nie musi być trwały.

Nie można orzec separacji jeśli:

  1. Na orzeczeniu separacji ucierpi dobro małoletnich dzieci – mimo zupełnego rozkładu pożycia.  Jeśli chodzi o dzieci, to małoletnimi dziećmi są również te przysposobione przez oboje małżonków lub też dziecko jednego z małżonków, przysposobione przez drugiego z małżonków.
  2. Orzeczenie separacji będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, niezależnie od tego czy któryś z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, jak i czy pozwany małżonek także żąda separacji.

Okoliczności te muszą wystąpić razem.

Jaka jest różnica pomiędzy separacją a rozwodem ?

Podstawowa różnica pomiędzy rozwodem wynika z rozkładu pożycia – w przypadku separacji nie może być trwały.  Poza tym, Sąd może orzec separację na żądanie małżonka wyłącznie winnego, przy jednoczesnym braku zgody drugiego małżonka na separację (przy rozwodzie wymagana jest zgoda drugiego małżonka). Poza tym rozwód i SEPARACJA są instytucjami niezależnymi od siebie. Fakt, że orzeczono wobec stron separację, nie oznacza, że uzasadnia to orzeczenie rozwodu. Ponieważ są to bardzo ważne sprawy dla rodziny, wybór czy małżonek chce rozwodu czy separacji, pozostawiono jego decyzji.

Sprawy o separację rozpatruje Sąd Okręgowy, w okręgu w którym małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. Jeśli już tak nie jest – właściwy będzie Sąd Okręgowy miejsca zamieszkania strony pozwanej. Jeśli i tego nie ma  – właściwy będzie Sąd zamieszkania małżonka, który pozywa.

Trzeba wiedzieć, że Sąd orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Poza tym, Sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi, o tym w jakiej wysokości każdy z małżonków będzie zobowiązany ponosić koszty utrzymania i wychowania dzieci, a także o sposobie korzystania z wspólnie zajmowanego mieszkania.

Jakie są skutki separacji ?

  1. Małżonkowie nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa.
  2. Nie jest możliwy powrót do nazwiska sprzed daty zawarcia małżeństwa.
  3. Następuję między małżonkami rozdzielność majątkowa – dopuszczalny jest podział majątku wspólnego.
  4. Małżonkowie nadal zobowiązani są do wzajemnej pomocy i dostarczania środków utrzymania. Małżonek pozostający w separacji, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka, dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego (brak ograniczenia pięcioletniego terminu, jak przy rozwodzie).
  5. Kończy się  solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zaciągnięte w celu zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny (ponieważ ustaje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny).
  6. Nie jest możliwe dziedziczenie ustawowe małżonków (w tym ustaje prawo do zachowku po współmałżonku).

SEPARACJA  nie wyłącza prawa do:

  • zasiłku pogrzebowego (Uchwała SN z 17.01.2012), należnego w wyniku śmierci jednego z małżonków,
  • rozliczeń podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn tak jak dla małżonków.

Zarówno w sprawach o rozwód jak i o separację, możliwe jest skierowanie stron do mediacji. Należy pamiętać, że na każdym etapie sprawy Sąd może skierować strony do mediacji (np. celem ustalenia wysokości alimentów, ustalenia warunków sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi itd.). Prawdą jest, że czasem lepiej dojść do porozumienia niż czekać na wyrok. Zwłaszcza w sprawach dotyczących dzieci – bo to nie one przecież, wniosły o separację.

Ważne jest to, iż orzeczenie separacji nie zwalnia małżonków co do zasady z obowiązku zachowania wierności. 

Mimo sporów na tym tle, przeważa pogląd, że małżonkowie pozostający w separacji zobowiązani są do wzajemnej wierności. Jest to przede wszystkim konsekwencją celu separacji, jaką jest pojednanie małżonków. Co więcej, jeśli jeden z małżonków po orzeczeniu separacji będzie pozostawał w konkubinacie, może w trakcie przyszłego rozwodu zostać uznanym wyłącznie winnym rozkładu małżeństwa (choć tu wszystko zależy od okoliczności i dowodów).

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *