Jakie prawa ma świadek ?

W filmie Stevena Soderbergha „Erin Brockovich”, relacje głównej bohaterki ze świadkami, decydują o wygraniu sprawy. W prawdziwym życiu, rola ta może przypaść każdemu. Dowód z przesłuchania świadka (mimo wielu wad tego dowodu) często przesądza o zwycięstwie w sprawie.

 

Czy świadek musi wyrazić zgodę na składanie zeznań ?

W postępowaniu cywilnym – wynikająca z artykułu 261 Kodeksu postępowania cywilnego – jest zasada iż, nikt nie ma prawa odmówić składania zeznań. Oczywiście od tego sformułowania są wyjątki, gdyż mogą zdarzyć się osoby, które nie mogą być świadkiem oraz takie, które mogą odmówić składania zeznań.

 

Kto nie może być świadkiem ?

Świadkiem w postępowaniu cywilnym nie mogą być:

 

1) osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;

Ważne: mogą to być osoby z zaburzeniami psychicznymi, lub osoby o uszkodzonych narządach poznania zmysłowego. Nie oznacza to jednak, że np. osoby niewidome, czy niesłyszące nie mogą być świadkami.

2) wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem;

3) przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;

4) współuczestnicy jednolici.

 

Kto może odmówić składania zeznań ?

Od prawa do bycia świadkiem (lub „niebycia”), trzeba odróżnić prawo do odmowy zeznań.

Prawo takie przysługuje: małżonkowi stron (nawet po rozwodzie), ich wstępnym (rodzicom), zstępnym (dzieciom), rodzeństwu oraz powinowatym, oraz przysposobionym. Duchowny może odmówić zeznań, tylko co do faktów powierzonych mu podczas spowiedzi.

Ponadto świadek, może odmówić odpowiedzi na pytanie, jeśli jego zeznanie mogłoby narazić jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą szkodę majątkową.

 

Wezwanie na rozprawę

Świadka na rozprawę wzywa sąd. W wezwaniu wymienia się: imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania świadka (dane te podaje się w pozwie lub odpowiedzi na pozew), miejsce oraz czas przesłuchania (datę i godzinę), a także przedmiot sprawy.

 

Co się stanie, jeśli świadek nie stawi się na rozprawę ?

W zależności od sytuacji (czy świadek usprawiedliwi swoją nieobecność, czy też nie), możliwe są różne decyzje sądu. Jeśli nieobecność zostanie usprawiedliwiona, sąd najprawdopodobniej odroczy rozprawę.

 

Ważne: jeśli wiemy wcześniej (np. długotrwała choroba), że nie będziemy mogli stawić się na rozprawie, o nieobecności warto powiadomić sąd wcześniej pisemnie. Choć możliwe jest też usprawiedliwienie nieobecności później (najpóźniej na kolejnej rozprawie).

 

Jeśli natomiast nieobecność świadka pozostanie nieusprawiedliwiona, sąd może nałożyć na świadka grzywnę (do 5.000 złotych), a przy kolejnej nieobecności może zarządzić jego przymusowe sprowadzenie (Policja).

 

Co robić, gdy do sądu jest „daleko” ?

Jeśli odległość, pomiędzy sądem a miejscem zamieszkania świadka przekracza 50 kilometrów, sąd może zlecić przesłuchanie innemu sądowi (bliżej miejsca zamieszkania). Czasem – jeśli są takie możliwości techniczne – można przesłuchać świadka na odległość, przy użyciu urządzeń technicznych (kamera, możliwość przekazania dźwięku).

 

Ważne: decyzja o przesłuchaniu świadka – przez inny sąd – jest wyłącznie decyzją sądu prowadzącego sprawę (nie jest obowiązkowa).

 

W przypadku osób chorych, które nie mogą opuścić swojego domu, lub też osób dotkniętych kalectwem – przesłuchanie odbywa się w miejscu ich pobytu.

 

Jak wygląda składanie zeznań w sądzie ?

Po wywołaniu sprawy (o przygotowaniu do rozprawy pisałem tutaj), świadek wchodzi na salę rozpraw i po zgłoszeniu swojej obecności sędziemu, opuszcza salę i czeka na korytarzu na wezwanie.

Gdy już świadek wejdzie na salę rozpraw, sąd po ustaleniu jego tożsamości (trzeba zabrać ze sobą dokument tożsamości, warto też pamiętać o okularach – jeśli nosimy) odbiera od świadka takie przyrzeczenie: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome”.  Czasami, za zgodą stron, sąd może zwolnić świadka z przyrzeczenia.

 

Najpierw świadek odpowiada na pytania sądu, a potem dopiero zadają pytania strony. Zwykle po sądzie pierwsza zadaje pytania ta strona, która wnioskowała o świadka.

 

Ważne: niezależnie od tego, kto zadaje pytania – należy zawsze odpowiadać do sędziego.

 

Zwrot kosztów stawiennictwa świadka.

Zgodnie z artykułem 277 kodeksu postępowania cywilnego, świadkowi należy się zwrot wydatków związanych z koniecznością stawiennictwa w sądzie (bilet, paliwo, utracony zarobek). Wraz z wnioskiem o przyznanie należności świadek winien okazać dowód osobisty oraz podać numer rachunku bankowego w przypadku wniosku o zwrot należności na konto bankowe. We wniosku i zaświadczeniach należy wpisać sygnaturę sprawy wskazaną na wezwaniu.

 

Ważne: zwrot kosztów odbywa się na wniosek (złożony w terminie 3 dni od rozprawy) świadka.

Podsumowanie:

Składanie zeznań przed sądem, to obowiązek.

Można wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie przez sąd najbliższy miejscu zamieszkania świadka.

Świadkowi, na jego wniosek przysługuje prawo zwrotu kosztów stawiennictwa w sądzie.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *